„2. Sobór trydencki i jego postanowienia (15451563). To paradoksalne, ale zwołania soboru domagali się katolicy świeccy oraz protestanci, a nie hierarchia duchowna. Przewagę na soborze zwołanym do Trydentu w 1545 r. uzyskali przeciwnicy kompromisu z protestantami. Postanowienia soboru 1) W zakresie doktryny religijnej ustalenie kanonu Pisma Świętego, uznanie normatywnego znaczenia tradycji, uznanie siedmiu sakramentów, podtrzymanie dogmatów o grzechu pierworodnym, łasce, roli Kościoła w zbawieniu człowieka. 2) W zakresie kultu religijnego utrzymanie liturgii w języku łacińskim, rozwinięcie kultu świętych. 3) W sprawach organizacyjnych prymat papieża nad soborem (!), wprowadzono obowiązek przebywania biskupów w diecezjach, wzmocnienie dyscypliny (wizytacje parafii, zakładanie seminariów duchownych). 4) Zreformowano inkwizycję skierowano ją do walki z protestantyzmem, a nie herezją, umocniono zakon jezuitów bezwzględnie podległy papieżowi.
3. Początki reakcji katolickiej. Wzmocnienie Świętej Inkwizycji. W pierwszej kolejności skierowano uwagę na państwa, gdzie reformacja nie uzyskała przewagi (Francja, Polska). Tam przede wszystkim należało ją wypierać. W krajach nie objętych reformacją wzmożono terror, działania inkwizycji i kontrolę nad katolikami, ścigano przywódców herezji i odszczepieńców. Wobec podejrzanych stosowano okrutne śledztwo połączone z torturami i najczęściej czekała ich śmierć na stosie. Działalność inkwizycji była szczególnie silna we Włoszech oraz krajach korony hiszpańskiej.“(8)